Is afzien van pensioenverevening een schenking?

Man en vrouw gaan scheiden. Hij heeft tijdens het huwelijk pensioenrechten opgebouwd. De Wet verevening pensioenrechten bij scheiding is van toepassing. Bij echtscheiding ziet de vrouw echter af van haar recht op pensioenverevening, het recht op uitbetaling van de helft van de tijdens het huwelijk opgebouwde aanspraak op ouderdomspensioen. Ze wil hiervoor geen compensatie. Is dit een schenking?

Volgens een kennisgroep van de Belastingdienst is inderdaad sprake van een schenking als de vrouw voor het afzien niet wordt gecompenseerd.

Wet verevening pensioenrechten bij scheiding
De Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (hierna: Wvps) regelt in beginsel de verevening bij alle gehuwden, ongeacht het tussen de echtgenoten geldende huwelijksgoederenregime. De gedachte achter de Wvps is dat het tijdens het huwelijk opgebouwde ouderdomspensioen beide echtgenoten gelijkelijk aangaat. Daarom wordt dit gedeelte van het ouderdomspensioen na echtscheiding uiteindelijk gelijkelijk aan de echtgenoten uitgekeerd. Bestaat tussen de echtgenoten een wettelijke gemeenschap van goederen dan behoren daartoe niet de pensioenaanspraken, waarop de Wvps van toepassing is. De echtgenoten kunnen de toepassing van de Wvps bij huwelijkse voorwaarden of in het echtscheidingsconvenant uitsluiten.

Gift
Iedere handeling die er toe strekt dat een ander wordt verrijkt ten koste van eigen vermogen is een gift is. De drie vereisten voor een gift zijn: verarming, verrijking en bevoordelingsbedoeling.

Afzien van
Op grond van de Wvps hebben beide echtgenoten recht op de helft van het tijdens het huwelijk opgebouwde ouderdomspensioen. Als de vrouw die dat pensioen niet heeft opgebouwd afziet van haar recht op pensioenverevening, verrijkt de man die het pensioen heeft opgebouwd. Hij wordt hierdoor namelijk als enige gerechtigd tot dat gedeelte van het ouderdomspensioen. De vrouw verarmt, omdat haar recht op pensioenuitkeringen vervalt.

Van verrijking en verarming is ook sprake als de echtgenoten in een echtscheidingsconvenant de Wvps niet van toepassing verklaren. Dit is anders als de echtgenoot die afziet van pensioenverevening hiervoor gecompenseerd wordt, bijvoorbeeld bij het verdelen van de gemeenschap van goederen.

Omdat het bewust afzien door de ene echtgenoot per definitie leidt tot de verrijking van de andere echtgenoot, is de bevoordelingsbedoeling (bewustheid van en wil tot bevoordeling) aanwezig.

Let op: Het komt bij een echtscheiding regelmatig voor dat een van de partners niet alles wil hebben waar hij of zij juridische recht heeft. Dan komt al snel een (belaste) schenking om de hoek kijken.